Vandaag voor de 360-ste keer de huur van de Bofkontboerderij overgemaakt.
Het is zover.
Op de dag af 30 jaar!
Vol verwachting liep ik het lege erf op, 1 juli 1995.
En kijk nu eens.
AMBITIE
‘Stop met het verspillen van je talent en maak werk van je idealen,’ schrijft Rutger Bregman in zijn bestseller Morele Ambitie (2024). En dat is precies wat ik deed, 30 jaar eerder ;-) Alles moet anders, dacht ik, maar wat kan ik dóén?
BOERENSCHOOL
De biggetjes-nachtmerrie op de boerenschool (onverdoofd castreren, ik weigerde) werd Het Grote Keerpunt. Vaarwel mijn succesvolle communicatie-trainingen, vaarwel managers uit het bedrijfsleven. Er staat mij voortaan iets belangrijkers te doen.
CONSUMENT
Niet alleen de boeren de schuld geven. Iederéén doet mee aan Het Systeem. Ook de consument. Juist de consument. Want wie koopt die karbonade? Laat ik me gaan richten op de consument. De consument betoveren met de schoonheid van het vrije dier. En zo begon het.
DIENAARS
Het ideaal: productiedieren vrijkopen. De rollen omdraaien. De dieren mogen baas worden over eigen leven, de mensen worden hun dienaars. Workshops. Mensen contact laten maken met de prachtige dieren die ’s avonds op hun bord liggen. Hoe kun je de consument beter verleiden?
EGO
Zijn er belangen in het spel? Ego thuislaten. Praktische communicatie. People’s Business. Daar waren mijn communiatietrainingen op gestoeld. Zo heb ik ook de boeren benaderd. Het was leuk met ze, aan hun keukentafels. En ze werden me gegund: hun biggetjes, hun kalfjes, hun kuikens, hun vleesvarkens, hun (drachtige) moedervarkens, en melkkoe Mem.
FAMILIE BOFKONT
Zo ontstond Familie Bofkont, van Aagje tot Zeeman. “Dafne praat met varkens,” kondigde de Telegraaf de allereerste workshop aan: Communicatie met het Varken. De Wereldomroep was erbij. Al gauw stond de ene BN’er na de andere stond op de stoep. De rest is geschiedenis.
GEK
Várkens masseren? ‘Domme zeug, ik hoop dat je snel zelfmoord pleegt!’ Sommigen vonden me rijp voor het gesticht, anderen raakten niet uitgejubeld, maar niemand kon er meer omheen: de consumptiedieren stonden op de kaart.
HOOGSENSITIEF
En? Hoe zíjn die ‘consumptiedieren’ als ze alle vrijheid krijgen? Wát een lastpakken, die hoogsensitieve rouwdouwers ;-) Persoonlijkheden, allemaal. En wat een onvermoede talenten. De ene openbaring na de andere. Ik kan het wel van de daken schreeuwen: mensen, wat doen we ze áán in die vee-industrie.
INTELLIGENTIE
Vanaf dag 1 observeer ik het gedrag van de bofkonten, als een Jane-Goodall-van-de-varkens (andermans woorden ;-) ). Varkens hebben de emotionele intelligentie uitgevonden. Ze uiten hun gevoelsleven met hun staart. Koeien? Stille wateren met diepe gronden. Kippen: hanen met moederinstinct? Jazeker! Ik raak nooit meer op boerderijdieren uitgekeken.
JOHN & JOHN
Ze bestaan hoor, aardige boeren. Boer Arie-Jan (Gieltje), Boer Gaston (Beertje), Boeren Ben en Arend (Herman), Boer Edwin (La Mama & Edwin), Boer Henk (Mina), Boer Anne (Obama, Mozzarello), Boer Bert (Bertje, Broertje, Wilde Sjouk), Boer John (Sjonnie, Betsy, Granny, Muk), Boer Johan (Mem & Bulle), Boer Gerbert (Kleine Beer, Éénoogje & Biggetjes). En helemaal geweldig: de ene boer John leverde de Moeder van Sjonnie, de andere boer John het Bofkonteiland (om niet!). Dat werd ons John & John project.
KALFJESMARKT
Niet alleen de boer op, ook naar de veemarkt. Loeiende kalfjes, veehandelaren, handjeklap. Zeus en Grietje komen er vandaan. Het geschreeuw van het kalfje dat alleen achterbleef toen zijn maatje de vrachtwagen in verdween. Die paniek. De stakker werd he-le-maal gek.
LEVENSLANG
Varkens, koeien, kippen, wat wist ik ervan? Ja, het slachtgewicht van varkens, de cyclus van kalf tot kaas, de kip en het ei, allemaal keurig geleerd op de boerenschool. Maar gedrag, hun eigen wil, oud worden op Het Beloofde Varkensland, daar moesten we het wiel nog voor uitvinden. En als je ze levenslange zorg belooft tot hun laatste snik, wat er ook gebeurt, dan krijg je zelf ook levenslang…
MASSAGE
De varkensmassage werd dé doorbraak naar het grote publiek. Bij toeval ontdekt om Aagje, het eerste roze biggetje, goed in haar vel te krijgen (ooit leerde ik klassieke massagetechnieken op mensen). Tegenwoordig kun je op iedere straathoek ‘varkensknuffelen’. Zelfs hardcore industrieboeren, die eerst op hun voorhoofd tikten, lokken er nu burgers mee naar hun open staldagen.
NUANCE
Boeren zijn monsters en mensen die dieren redden zijn heilig? Nee. Op de negende verjaardag van Edwin nodigden we ze allemaal uit: de Vrienden van Familie Bofkont, waaronder veganisten, boer Edwin en zíj́n familie, en natuurlijk de moeder van Edwin: La Mama! Een avond om nooit te vergeten. De veganisten zaten letterlijk aan de voeten van boer Edwin. “Wát een áárdige man!”
OORMERKEN
Na 7 jaar rechtszaken, tot en met cassatie aan toe, kwam ik gelukkig toch niet achter de tralies terecht. Het kostte een lieve duit, 30.000 euro voor strafrechtadvocaat Gerard Spong, maar toen hadden we ook wat: de bofkonten mogen zonder oormerken het leven door. Zij werden de eerste ‘consumptiedieren’ die vanaf 2004 als gezelschapsdieren erkend worden.
PECUNIA
“Kun je daar de pot van loat’n pruttel’n?” vroeg een verbaasde boer uit de Achterhoek. “Beest’n houd’n zonder ze te verhandel’n?” Hij viel zowat van z’n stoel. Ja, we kunnen er de pot van laten pruttelen. Van de workshops, de Vrienden van Familie Bofkont en losse donaties. Dank, dank, dank!
QUO VADIS
Waar moet het heen met de ‘consumptiedieren’ en de mensen die ze opeten? Al 30 jaar lang lees ik hetzelfde in de krant: ‘De burger wil dat de beesten een beter leven krijgen, de boer wil wel, maar de consument wil er niet voor betalen.’ Om gék van te worden!
RENDAC
“Dafne, wat doe je met de dode dieren?” Een van de meest gestelde vragen in de Familie Bofkont Workshop. ‘Consumptiedieren’ begraven is strafbaar, ze moeten mee met de Rendac (ophaaldienst kadavers). Enge vrachtwagens, enge grijpers. Enge chauffeurs?
Integendeel.
Ja, zij keken op van onze bofkont-uitvaarten. Maar toen we ze lieten merken dat wij niet op de chauffeurs neerkeken, gingen ze mee in de bofkont-aanpak. Geen bofkonten bruut de lucht in, bungelend in slingerende grijpers. Maar de overleden bofkont ‘verpakt’ in een berg stro, wordt voorzichtig opgetild (door diezelfde grijper). In langzaam tempo gaat de strobult omhoog, geen gezwiep, geen dode bofkont te zien. En de chauffeur van dienst laat het hele vrachtje beheerst in de kadaverbak zakken.
De eerste Rendac-medewerker met die nieuwe aanpak gaf me na afloop een hand. “Gecondoleerd mevrouw, met Zeeuws Meisje. Was alles naar wens?” “Meneer, ik kan u wel zoenen!” Toen vroeg hij of ik naar de Rendac wilde bellen. “Ik heb morgen een functioneringsgesprek.”
Hij kreeg het Familie Bofkont boek mee. Al die foto’s van vrolijke varkens en koeiengeluk, had ie thuis wat te vertelen, aan tafel. En ’s ochtends bij de koffieautomaat hebben de mannen het er ook over: wie is vandaag de bofkont-van-de-dag? Want die chauffeur mag een dode bofkont ophalen. Voor ons fijn om te weten: alle dode bofkonten komen weer terug. Als groene stroom.
SUCCES
Dat 8-jarige meisje in de workshop: “Ik wil later varkensarts worden!” Ze hield woord, ging diergeneeskunde studeren, mede door Juffrouw Loes. 14 jaar later schreef ze dit: ‘Wat voor effect mijn eerste bezoek aan de bofkonten in 2010 op de rest van mijn leven heeft gehad. Tijdens een practicum in de dragende zeugenstal kwam een zeug aangelopen en ging bovenop mijn voet liggen. Ze wilde op haar buik geaaid worden. Hoe zou ik tijdens zulke momenten niet aan jullie herinnerd kunnen worden?’
En dan de directeur van het slachthuis: “We hebben een moordmiddag gehad! Jullie weten alles van varkens en wij alleen nog maar van dode onderdelen en geld.”
Iedereen is welkom op de Familie Bofkont Workshop. Niemand wordt bekeerd, op Het Beloofde Varkensland gaat het om bewustwording in vrijheid.
‘Want wie op zondag een varken masseert, loopt op maandag anders door de supermarkt.’
Mevrouw Bofkont ;-)
TEAM
Begonnen in m’n dooie eentje werd het van lieverlee zwaan kleef aan. In willekeurige volgorde: Dennis, Wendy, Patrick, Annemiek, Maarten, Hanny, Emile, Gerrie, Leonie, Daan Stephanie, Yvon, Ingeborg, Manou, Elsa, Neel, Annet, Koen, Dylan, Saskia, Lidy, Lydia, Ariane, Cees, Orson, David, Erin, Maya, Jaro, Huub, Martien, en meer zwanen. Zonder de trouwe vrijwilligers waren de workshops nooit zo’n succes geworden. Dankjulliewel Bofkontboeren & Bofkontboerinnen!
UNOX
Zeeman kochten we vrij op de stoep van het slachthuis. Hij werd de held van de UNOX Nieuwjaarsduik van 2009. Daarna belde Unilever. “We gaan nieuwe, diervriendelijker producten ontwikkelen. Mogen we ons laten inspireren bij Familie Bofkont?” En zo kwam Zeeman als product-ontwikkelaar aan de wieg te staan van een varkensvriendelijker rookworst. Inmiddels verkoopt Unox vegan rookworsten.
En nu het toch over vlees/geen vlees gaat:
Als 14-jarige jongen fietste Jaro naar Het Beloofde Varkensland. “Dafne! Ik wil alles voor jullie doen!” Hij speelde accordeon voor Zeeman, ging studeren, en werd Professor Kweekvlees.
VARKENSHEKS
We werden uitgenodigd voor een lezing op de landbouwbeurs in Roeselare. De Minister van Landbouw kreeg alle lachers op zijn hand toen hij ‘de madam van de varkensmassage’ aankondigde. Maar de joelende varkensboeren werden stil nadat ze mij een krijsende big in de armen duwden. Het beestje werd op slag rustig. “Een heks,” hoorde ik ze zeggen. “Zij betovert die beesten!” Een poosje later reisden een paar Belgische varkensboeren af naar Het Beloofde Varkensland. Ze hadden problemen met lastige zeugen. En nu wilden ze dat ook leren, die varkensmassage. Konden ze meteen zien hoe het met die betoverde big ging, BabyBig, want na afloop van de landbouwbeurs kregen we haar cadeau voor Familie Bofkont.
WITTEBROODSWEKEN
Vandaag ben ik even terug in de wittebroodsweken. Rosamunde, Brutale Griet, de eerste kalfjes, Aagje, Vrouw Vos, Billie Bofkont, de eerste varkentjes. Het nieuwe, het prille, alles moest nog beginnen. De kranzinnige hoeveelheid media-aandacht, het circus dat de mond-tot-mond reclame op gang bracht. En nu? Familie Bofkont op Het Beloofde Varkensland is een feit. Door die luxe positie kon ik de bewuste keuze maken om niet meer op media-aanvragen in te hoeven gaan. Want wat gebeurde er? Familie Bofkont wakkerde de mimetische begeerte aan. Zo’n snoezig roze biggetje wil ik ook! Het verhaal is bekend. Snoezige roze biggetjes slopen je huis en je huwelijk, en worden altijd de dupe van een hoe-goed-ook-bedoelde-impuls-aanschaf. Ik begon daar een verantwoordelijkheid in te voelen en dat begon te knagen. Verborgen varkensleed wil ik niet op mijn geweten hebben.
XENOFOBIE
Nog even over die boeren, hè? Gisteren las ik een interessant stuk van Lena Bril (ja, de dochter van) in de Volkskrant, over o.a. de hitserie Adolescence.
‘Waarom krijgt ‘giftige mannelijkheid’ zo veel aandacht? Dat frame duwt mannen alleen maar dieper in hun crisis. Niemand helpt de emancipatie van de man vooruit door hem enkel te framen als sukkel of monster. Filosoof Lena Bril vindt dat we mannen moeten aanmoedigen om zich een nieuwe rol eigen te maken.’
Kijk, dacht ik. Lena’s gedachtengoed kun je ook loslaten op boeren. Wie weet is er ergens wel een varkensboer die fantaseert over een nieuw leven: van pulled pork naar peulvruchten. Je weet het niet.
Als boerenkleindochter van een tedere boer – mijn opa sliep bij de zeug als ze moest biggen, haar dood werd een dag van rouw – blijf ik toch benadrukken dat de boeren die hun dieren aan ons verkochten, hun nek uitstaken. Zonder die boeren was er geen Familie Bofkont geweest. Dankjulliewel, welwillende boeren!
IJS
Wie lust er een vegan ijsje? Nou, ik wel, evenals de vegan slagroom. De moeite van het proberen waard, vraag dat maar aan Kareltje. Hoe ze het wist, ze wist het. Zodra de slagroomspuit op tafel werd gezet, zat Kareltje ernaast.
ZORGEN
Het alfabet zit erop. Mijn werk nog lang niet. Nog steeds barstend van de ambities, voor nog wel 300 jaar vooruit, maar die staan op een laag pitje vanwege de intensieve zorg voor de ouder wordende bofkonten. Ik zal het niet ontkennen: zorgen voor oude, kwetsbare dieren is best zwaar, vooral mentaal.
Maar wát een voorrecht.
Dat je dat mag meemaken.
Een biggetje dat een bejaarde bofkont wordt.
Het kalfje dat ineens een oude koe is met grijs haar.
Ze waren ‘consúmptiedieren’, hè.
Maar niet bij Familie Bofkont.
Grote dank aan alle betrokkenen die dit mogelijk blijven maken!
PS
Terwijl ik dit ABC schreef, hipte er een zwaluw rond mijn voeten, pikte strootjes op en vloog heen en weer. Nieuw leven op komst!
Dafne & Bofkontteam
Stichting Familie Bofkont
Het Beloofde Varkensland
——————
#varkens #koeien #vlees #MoreleAmbitie #bregman #praktijk #jubileum